കൂടൽമാണിക്യം ക്ഷേത്രംKoodalmanikyam Temple

ശ്രീരാമന്റെ അനുജനും ഉത്തമഭക്തനുമായ ഭരതനെ ആരാധിക്കുന്ന അപൂർവ ക്ഷേത്രമെന്ന നിലയിലാണ് ഇരിങ്ങാലക്കുടയിലെ കൂടൽമാണിക്യം ഭക്തർക്ക് പ്രിയങ്കരമാകുന്നത്. ‘സംഗമേശ്വരൻ’ എന്നും സ്നേഹത്തോടെ ‘കൂടൽമാണിക്യസ്വാമി’ എന്നും വിളിക്കുന്ന ഭഗവാന് ചതുർബാഹുവായ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപമാണ്. ഭഗവാൻ ഇവിടെ ഏകനാണ്: നാലമ്പലത്തിനകത്ത് ഗണപതിയോ മറ്റ് ഉപദേവതകളോ ഇല്ല.

ഇവിടത്തെ പൂജാക്രമം ലളിതവും വ്യത്യസ്തവുമാണ്. ദിവസവും മൂന്ന് പൂജകൾ മാത്രം; നിത്യശീവേലിയില്ല; കർപ്പൂരവും ചന്ദനത്തിരിയും ഉപയോഗിക്കാറില്ല. താമര, തുളസി, തെച്ചി എന്നീ പൂക്കൾ മാത്രമേ അർപ്പിക്കൂ; അവയൊന്നും ക്ഷേത്രവളപ്പിൽ വളർത്താറുമില്ല. വിശാലമായ ക്ഷേത്രക്കുളങ്ങളും വലിയ കൂത്തമ്പലവും മേടമാസത്തിലെ ഉത്സവവും ഈ ക്ഷേത്രത്തെ മധ്യകേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാക്കുന്നു. നാലമ്പല തീർത്ഥാടനത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ ക്ഷേത്രവും ഇതാണ്.

Koodalmanikyam in Irinjalakuda is loved as the rare temple where Bharata, the devoted younger brother of Sri Rama, is worshipped. The Lord – called Sangameswara, the Lord of the Confluence, and affectionately Koodalmanikya Swami – has the four-armed form of Vishnu, and he stands alone: there is no Ganapathi or any other sub-shrine inside the nalambalam.

Worship here is simple and unusual. There are only three poojas a day and no daily seeveli procession, and camphor and incense sticks are not used. Only lotus, tulasi and thechi flowers are offered, and none of them is grown in the temple grounds. The great temple ponds, a large koothambalam and the festival in Medam make this one of the best-known temples of central Kerala, and it is the second stop on the Nalambalam pilgrimage.

പതിനാല് വർഷത്തെ വനവാസത്തിനുശേഷം ശ്രീരാമൻ അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുന്നുവെന്ന വാർത്ത ഹനുമാൻ അറിയിച്ച നിമിഷത്തിലെ ഭരതന്റെ ഭാവത്തിലാണ് ഇവിടെ ആരാധനയെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു – ദീർഘവും ആകുലവുമായ കാത്തിരിപ്പിനൊടുവിലെ ആശ്വാസം. വിഗ്രഹത്തിന്റെ കഥ തൃപ്രയാറുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്: കരയ്ക്കടിഞ്ഞ നാല് വിഗ്രഹങ്ങളെക്കുറിച്ച് നാടുവാഴിയായ വാക്കയിൽ കൈമളിന് സ്വപ്നദർശനമുണ്ടായെന്നും, അദ്ദേഹം ശ്രീരാമനെ തൃപ്രയാറിലും ഭരതനെ ഇരിങ്ങാലക്കുടയിലും ലക്ഷ്മണനെ മൂഴിക്കുളത്തും ശത്രുഘ്നനെ പായമ്മലിലും പ്രതിഷ്ഠിച്ചുവെന്നുമാണ് പാരമ്പര്യം.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പേരിനെക്കുറിച്ച് ഒന്നിലേറെ കഥകളുണ്ട്. രണ്ട് നദികൾ ഇവിടെ സംഗമിച്ചിരുന്നുവെന്ന് കരുതപ്പെട്ട കാലത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന ‘സംഗമേശ്വരൻ’ എന്ന പേരിന്റെ മലയാളരൂപമാണ് കൂടൽമാണിക്യം. ഒരിക്കൽ വിഗ്രഹത്തിന്റെ നെറ്റിയിൽനിന്ന് അസാധാരണമായ ഒരു പ്രകാശം കണ്ടുവെന്നും, അത് താരതമ്യം ചെയ്യാൻ കായംകുളം രാജാവിൽനിന്ന് ഒരു മാണിക്യം കൊണ്ടുവന്നുവെന്നും, വിഗ്രഹത്തിനരികിൽ പിടിച്ചപ്പോൾ അത് വഴുതി വിഗ്രഹത്തിൽ ലയിച്ചുവെന്നും ഒരു നാട്ടുകഥ പറയുന്നു. പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും ചൈതന്യം ഒരു ശംഖിൽ ആവാഹിക്കാൻ ശ്രമിച്ച ഒരു സിദ്ധൻ ഇരിങ്ങാലക്കുടയിൽ വീണുവെന്നും, ശംഖ് പൊട്ടി ആ ചൈതന്യമെല്ലാം ഈ വിഗ്രഹത്തിൽ ലയിച്ചുവെന്നും മറ്റൊരു കഥയുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന് ഏറെ പഴക്കമുണ്ട്. ഏകദേശം ക്രി.വ. 854–855 കാലത്തേതെന്ന് കണക്കാക്കുന്ന ചേര രാജാവ് സ്ഥാണു രവിയുടെ ഒരു ശിലാലിഖിതം ക്ഷേത്രത്തിന് ഭൂമി നൽകിയതിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളോളം തച്ചുടയ കൈമളായിരുന്നു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആത്മീയവും ലൗകികവുമായ അധിപൻ. ഇന്ന് കേരള സർക്കാരിന്റെ നിയമപ്രകാരം രൂപീകരിച്ച ഭരണസമിതിയായ കൂടൽമാണിക്യം ദേവസ്വത്തിനാണ് ഭരണം. മതിലകത്തെ കുലീപിനി തീർത്ഥം ശ്രീകോവിലോളം പവിത്രമായി കരുതപ്പെടുന്നു: നിവേദ്യത്തിനുള്ള ജലം ഇവിടെനിന്ന് മാത്രമേ എടുക്കൂ; ശ്രീകോവിലിൽ കടക്കും മുമ്പ് ശാന്തിക്കാർ ഇതിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നു.

Devotees believe that Bharata is worshipped here in the mood of the moment when Hanuman brought him word that Rama was at last returning to Ayodhya after fourteen years of exile – deep relief after a long and anxious wait. The idol's story is tied to Thriprayar: according to tradition, the chieftain Vakkay Kaimal was told in a dream of four idols that had come ashore, and he installed Rama at Thriprayar, Bharata at Irinjalakuda, Lakshmana at Moozhikkulam and Shatrughna at Payammal.

The temple's name has more than one story. Koodalmanikyam is the Malayalam form of Sangameswara, recalling a time when two rivers were thought to meet here. A folk tale says that a strange light once shone from the idol's forehead; to compare it, a precious stone – a manikyam – was brought from the ruler of Kayamkulam, and as it was held up beside the idol it is said to have slipped and merged into it. Yet another tale tells of a holy man who tried to gather the divine power of many temples into a conch; he fell at Irinjalakuda, the conch broke, and all that power flowed into this one idol.

The temple is very old. A stone inscription of the Chera king Sthanu Ravi, dated to about 854–855 CE, records land given to it. For centuries the Thachudaya Kaimal held the title of its spiritual and temporal head. Today it is run by the Koodalmanikyam Devaswom, a managing committee set up under a law of the Kerala government. The pond inside the walls, Kulipini Theertham, is held to be as sacred as the sanctum: water for the nivedyam is drawn only from it, and the priests bathe in it before entering the sreekovil.